از محدّثان مشهور عصر خود بود . سال 334 ه . ق در بلخ پا به عرصهء زندگى نهاد . دانش را در زادگاهش فراگرفت و در سال 423 ه . ق . بلخ را به قصد زيارت بيت اللّه الحرام ترك كرد . پس از اتمام فرائض حجّ وارد بيت المقدس شد و مدت كوتاهى در آنجا اقامت گزيد . علما و مردم شهر از خرمن دانش او استفاده مىكردند ، تا اينكه راهى بغداد شد . در آن شهر نيز مدّت كوتاهى ماند و املاء حديث مىكرد . اين محدّث بزرگ رواياتش را از طرق محدّثانى نقل مىكند كه از آن جمله‌اند : محمّد بن احمد بن شاذان فقيه بلخى ، محمّد بن احمد بن محمّد بن صالح بغدادى ساكن بلخ ، ابو يوسف يعقوب بن احمد مقانعى ، ابو بكر اسماعيل بن محمّد خطيب ، ابو بكر محمّد بن ابراهيم عدل ، ابو اسحاق احمد مستملى بلخى و . . . « 1 » علما او را تأييد و توثيق كرده‌اند . خطيب بغدادى مىگويد : من از ابو على حسن خطيب بلخى پرسيدم كه شما در چه سالى متولّد شده‌ايد ؟ گفت : در سال 334 ه . ق . عبد الغافر فارسى نيز مىگويد : وى در سال 334 هجرى به دنيا آمده است . « 2 » ذهبى در تاريخ الاسلام مىنويسد : ابو على حسن بن احمد خطيب بلخى ، در سال 430 ه . ق . به سنّ 96 سالگى درگذشته است ، عبد العزيز بن محمّد نخشبى نيز وفات او را در همين سال مىداند . « 3 » در اينكه او در بلخ به خاك سپرده شده است ، اتفاق‌نظر وجود دارد . [ 137 ] حسن بن احمد بن محمّد بن حسن بن حمزة بن حسين بلخى ابو على حسن بن احمد خطيب بلخى ، يكى از مشاهير محدّثان عصر خود بشمار

--> ( 1 ) - تاريخ بغداد ، ج 7 ، ص 280 . ( 2 ) - همان ، ج 7 ، ص 281 . ( 3 ) - تاريخ الاسلام ، ذهبى ، حوادث سالهاى 421 - 440 ، ص 284 ؛ و نيز تاريخ نيشابور ، 271 ؛ المنتظم ، ج 9 ، ص 292 .